اخبار میزهای تخصصی

25تيرعوامل تاول زا
  • 56
  • .
  • .

عوامل تاول زا

عوامل تاول‌زا با هدف ایجاد آسیب و یا تلفات، اغلب با قصد کاهش حرکات نیروهای نظامی استفاده مي‌شود. این عوامل بر روی چشم و ریه‌ها تاثیر مي‌گذارند. قرار گرفتن در معرض غلظت بالا از اين تركيبات باعث مرگ ناگهانی خواهد شد. گاز خردل (HD) یکی از رايج‌ترين عوامل تاول‌زا است که شامل خردل‌هاي نیتروژني و لویزیت مي‌باشد(7).

عوامل تاول‌زا، پوست را لایه‌برداری كرده و سوختگی‌های شیمیایی را به هر بخشی از بدن منتقل مي‌کنند. در اين حالت  چشم‌ها، غشاهای مخاطی و ریه‌ها بسيار حساس هستند. برخلاف عوامل اعصاب که مي‌توانند به سرعت فرد در معرض آلودگی را بكشند، عوامل تاول‌زا عمدتا به منظور آسیب زدن و نه کشتن فرد استفاده مي‌شوند. افراد آسیب دیده نیاز به رسيدگي و مراقبت دارند و بنابراین منابع بیشتری را نسبت به افراد مرده، به دشمن تحميل مي‌كنند(4).

عوامل تاولزا حاوی آرسنیکال‌ها[1] و خردل‌ها هستند. لوویزیت (L) مهمترین آرسنیکال است. خردل‌ها نيز عبارتند از خردل گوگردي (HD) و خردل نیتروژني( HN-1، HN-2  و HN-3 )؛ كه از بين اینها، HD و HN-3 رایج ترین تركيبات هستند(7).

شکل 1-4 ساختارها و نام شیمیایی برخي از عوامل تاول زا را نشان مي‌دهد و جدول 1-5 خواص شیمیایی و فیزیکی عوامل تاول‌زا را نشان مي‌دهد. تمام عوامل تاول زا در دمای 20 درجه سانتیگراد مايعاتي با بوهاي مشخص هستند. خردل‌ها بی رنگ تا حدودي مايل به رنگ كهربائي هستند و لوویزیت مایع شفاف تا قهوه‌ای محسوب مي‌شود. HD، HN-3  و L از نظر VP نسبت به HN-1 و HN-2 پایین‌تر هستند. تراکم بخار هر یک از عوامل تاول‌زا سنگین‌تر از هوا است. سميت عوامل تاول‌زا از عوامل اعصاب کمتر است. به دلیل خواص سرطان‌زایی این ترکیبات، هیچ سطح IDLH برای آنها تعريف نشده است. سطوح LCt50 و ICt50 نیز در جدول 1-5 ذکر شده است(7).

خردل‌ها ممکن است در عرض یک یا دو دقیقه در پوست، نفوذ کنند، اما علائم ممکن است برای 2 و تا 48 ساعت بعد قابل مشاهده نباشد. بر خلاف خردل‌ها، لوویزیت در هنگام تماس، با درد سريع همراه مي‌شود. آسیب‌های ناشی از عوامل تاول‌زا ممکن است تا چند ماه طول بکشد تا بهبود یابد. شدت آسيب ناشي از عوامل تاول‌زا مستقیما مربوط به غلظت عامل، مسیر ورود و مدت زمان مواجهه است(7).

آرسنيكال ها

ترکیبات آرسنیکال دارای آرسنیک به عنوان اتم مرکزی هستند. این ترکیبات تاول‌زا از جایگزینی اتم‌های هیدروژنی آرسین (AsH3)  با رادیکال‌های آلي مختلف، کلرید یا سیانید، سنتز مي‌شوند و شامل ( L، C2H2AsCl3)، مخلوط خردل لوویزیت (HL)، فنیل دی کلروآرسین( PD، C6H5AsCl2 )، اتیل دی کلروآرسین ( ED، C2H5AsCl2)، و متیل دی کلروآرسین( MD، CH3AsCl2) مي‌باشند(7).

خردل لوینستین[2] و خردل تقطير شده

خردل لوینستین (H) با استفاده از فرآیند لوینستین ساخته شده است. تقریبا 30٪ از H گوگرد است، که باعث بودار شدن اين تركيب مي‌شود. هنگامی که H تصفیه مي‌شود، ترکیب حاصل به عنوان خردل مقطر (HD) تعیین مي‌شود. HD دارای بوی سیر كمتر، پایدارتر و قدرت بالاتری نسبت به H دارد. پوست مرطوب خردل را خیلی راحت‌تر از پوست خشک جذب مي‌كند. بنابراین، خردل مورد استفاده در هوای گرم و مرطوب منجر به افزایش میزان تلفات خواهد شد. چشم‌ها بسیار حساس به قرار گرفتن در معرض خردل هستند.  اگر در سطح بسیار پایین در معرض گاز خردل قرارگرفته شود، باعث ایجاد ورم ملتحمه و قرمزي چشم مي‌شود. قرار گرفتن در معرض سطح بالا باعث تحریک شدید ریه و اثرات ناخوشایندی مي‌شود. نرخ سم زدایی بسیار کند است. با توجه به حساسیت، اثرات مکرر تجمعی هستند. خردل نیز یک ترکیب سرطانزا بوده و در نتیجه، مقدار سطح غلظت در معرض خطر در نظر گرفته نمی شود(7).

جدول ‏15- خواص برخي از عوامل تاول‌زا (7)

(mg-min/m3)

LCt50

(mg-min/m3)

ICt50

عامل

فرمول مولکولی

CAS#

جرم مولکولی

فشار بخار a(mmHg)

فراریت a(mg/m3)

دانسیته بخار

بو

تنفس

مسیر پوستی

تنفس

مسیر پوستی

HD

C4H8Cl2S

505-60-2

159.08

0.072

610

5.4

بوی سیر

1500

10,000

150

2000

HN-1

C6H13Cl2N

538-07-8

170.08

0.24

1520

5.9

تا حدودی بوی ماهی یا کپک زدگی

1500

20,000

-

9000

HN-2

C5H11Cl2N

51-75-2

156.07

0.29

3580 (250C)

5.4

بوی میوه مانند در غلظت بالا

3000

-

-

بین HN-1 و HN-3

HN-3

C6H12Cl3N

555-77-1

204.54

0.0109 (250C)

121 (250C)

7.1

-

1500

10,000

-

2500

L

C2H2AsCl2

541-25-3

207.35

0.087

4480

7.1

geranium

1400

100,000

-

>1500

a در 200C

 خردل نیتروژني

خردل‌هاي نیتروژني (HN) ترکیبات مشتق شده از آمونیاک با جایگزینی اتم‌های هیدروژن با گروه‌های مختلف آلی هستند. اتم مرکزی نیتروژن است. از جمله تركيبات این گروه مي توان به 2و2-دی کلروتری اتیل آمین[3] (HN-1) ، 2و2'-دی کلرو-N-متیل دی اتیل آمین[4] (HN-2)  و 2و2'-"2 تری کلروتری اتیل آمین[5]  (HN-3) اشاره كرد. اثرات فیزیولوژیکی خردل نیتروژني مشابه HD است. ترکیبات HN همچنین در درمان برخی از سرطان‌ها مفید هستند(7).

 HN-1 یک مایع بدون رنگ است که دارای بوی ضعيفي شبيه به بوي ماهی یا كپك است. این تركيب به عنوان یک عامل دير عمل كننده استفاده مي‌شود؛ آسیب به پوست بعد از 12 ساعت يا بيشتر بعد از مواجهه شروع به ظاهر شدن مي‌كند. با این‌حال، اين تركيب ممکن است سریعتر از HD بر روي چشم تاثيرگذار باشد. بدن HN-1 را سم زدایی نمی‌کند و یک عامل مقاوم است(7).

 HN-2 ممکن است به صورت یک مایع تیره با بوی میوه‌اي در غلظت‌های بالا و بوی صابون در غلظت‌های پایین ظاهر شود. سمیت آن تا حدی بالاتر از HN-1 است. HN-2 به شكل بخار دارای بیشترین قدرت تاول‌زايي در بين تمام خردل‌هاي نیتروژني است. اثرات پوستی برای این ترکیب با تاخیر ظاهر مي‌شود و بسیار ناپایدار است.

 HN-3، به شكل خالص مایع بدون بو، رايج‌ترين خردل نيتروژني است و قدرت تاول‌زايي آن مشابه HD است. از این تركيب به عنوان یک عامل دير عمل كننده استفاده مي‌شود - بیشتر علائم ممکن است تا 4 تا 6 ساعت به تأخیر بيفتد. بدن HN-3 را سم زدایی نمی‌کند؛ بنابراین، در بدن تجمع مي‌یابد. برخلاف HN-2، HN-3 در ذخیره سازی پایدار عمل مي‌كند(7).

مخلوط خردل- T

خردل T- (HT) مخلوطی از 60٪ HD  با 40٪ T [6](ClCH2CH2SCH2CH2) 2O  است. HT حاوی گوگرد و کلر از نظر ساختاري مشابه  HDاست. این تركيب یک مایع زرد رنگ است که بوی شبيه به HD دارد. HT اثر قویتری از HD دارد. این تركيب پایدارتر است و نسبت به HD دارای نقطه انجماد پایین است(7).

ترکیب خردل و لوويزيت

مخلوط خردل لوویزیت (HL) مخلوط متغیری از HD و L است. نسبت مخلوط با توجه به شرایط آب و هوایی در طول عملیات متفاوت است. L به HD برای افزایش فراريت و كم‌تر کردن نقطه انجماد HD براي كاربرد در مناطق سردسير اضافه مي‌شود(7).

فسژن اکسیم

فسژن اکسیم (CX)  ممکن است به شكل یک جامد کریستالیزه یا جامد بدون رنگ و یا به شكل مایع ظاهر شود. این تركيب VP  بالا دارد و به آرامی در دمای طبیعی تجزیه مي‌شود. CX به راحتی در آب حل مي‌شود و دارای بوی ناخوشایند و نافذي است. در تماس با پوست، درد فوری شبیه به نيش یک زنبور عسل ایجاد مي‌کند. این تركيب باعث تحریک شدید غشای مخاطی چشم و بینی مي‌شود. واکنش سریع با پوست رفع‌آلودگي موثر را با مشكل مواجه مي‌كند. شستشو با مقادیر زیادی از آب بلافاصله بعد از مواجه شدن، موثرترین راه برای سرعت بخشیدن براي برداشتن عامل اضافی از پوست است(7).

 

 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر

ساختار و مراکز

لینک های مرتبط

مجلات دانشگاه

تماس با ما

.کلیه حقــوق این وبسایت بــرای دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله محفوظ می باشد