اخبار میزهای تخصصی

25تيرعوامل اعصاب در حوادث
  • 46
  • .
  • .

عوامل اعصاب

عوامل اعصاب، از جمله عوامل G و V ، به سیستم عصبی با اختلال در انتقال طبیعی امواج عصبی حمله مي‌كنند. از آنجایی که عملكرد عضلانی به سیگنال‌های عصبی بستگی دارند، قطع ارتباط سیگنال موجب اختلالات عصبی و پس از آن موجب فلج، نارسایی قلبی و یا تنفس مي‌شود. ریه‌ها و چشم‌ها مي‌توانند به سرعت بخار عامل اعصاب را جذب کنند و اثرات مرگبار را در کمتر از 1 دقیقه به وجود آورند. رسیدن به دوزهای کشنده پس از مواجهه با عوامل اعصاب مایع نیز به سرعت اتفاق مي‌افتد. عوامل اعصاب باعث افزایش استیل کولین در سراسر بدن مي‌شوند. استیل کولین ماده‌ای است که مانع عملکرد آنزیم کولین استراز مي‌شود. بنابراین، عوامل اعصاب نیز به عنوان مهارکننده‌های کولین استراز و یا آنتی کولین استراز شناخته مي‌شوند. استیل کولین نقش حیاتی کنترل عضلات اسکلتی، گانگلیون اتونومیک[1] و بسیاری از ساختارهای سیستم عصبی مرکزی را ایفا مي‌کند. عوامل اعصاب علائمي مانند مشکلات تنفسی، سوزش و عرق زیاد، حالت تهوع، استفراغ و گرفتگی عضلات ایجاد مي‌کنند. عوامل اعصاب بسیار سمی هستند. در صورتی که دوز کافی به بدن از طریق دستگاه تنفسی وارد شود، مرگ در عرض چند دقیقه ممکن است اتفاق بیفتد ولي علائم از طريق تماس پوستي ديرتر نمايان مي‌شود(5). علائم پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب، كمتر مي‌شوند. عوامل اعصاب شامل سري عوامل G (ارگانوفسفات‌هاي حاوي فلوئور یا سیانید تابون GA، سارینGB، سومان GD و سیکلوسارینGF ) و عوامل V (ترکیبات ارگانوفسفره حاوي گوگرد VX نظير) مي باشند(7).

عوامل G مانند تابون (GA)، سارین (GB)، سومان (GD) و سیکلوسارین (GF) از ارگانوفسفات‌های حاوی فلوئور یا سیانید هستند و عواملV (VX) ترکیبات ارگانوفسفور حاوي سولفور هستند. آنها در دمای 20 درجه سانتیگراد، مایعاتي بي بو و بی رنگ مي باشند. جرم مولكولي عوامل اعصاب بزرگتر از 29 amu است؛ از اينرو بخارات آنها سنگین‌تر از هوا (تراکم نسبی بخار بزرگتر از 1) است. در میان عوامل اعصاب، GB  بالاترین VP، و VX پایین ترین VP را دارا هستند. فشار بخار عوامل اعصاب به ترتيب زیر کاهش مي‌یابد(7):

GB>GD>GF>GA≫VX

سمیت VX در میان عوامل اعصاب با سطح IDLH 002/0 ppm از همه بالاتر است، حدوداً 10 برابر سمی‌تر نسبت به GB و GA است. GD سمی ترین ماده در میان عوامل G است. سطح IDLH برای عوامل اعصاب به ترتیب زیر کاهش مي‌یابد(7):

VX>GD>GA, GB, GF

جدول 1-4 داده‌های سمی برای عوامل اعصاب، از جمله IDLH، LCt 50  و ICt 50 را شامل مي‌شود. سطح IDLH  با واحد ppm ذکر شده است. با این حال، این شاخص‌ها را مي‌توان به صورت میلی‌گرم بر هر متر مکعب محاسبه کرد.

تابون

اولین عامل اعصاب، تابون، همچنین به عنوان GA شناخته مي‌شود، توسط دانشمندان آلمانی کشف شده است که يك تركيب آفت كش حاوی فلوئور است. اثر عوامل اعصاب بر روی انسان را در ابتدا هنگاميكه کارگران در معرض بخار تابون قرار مي‌گرفتند، و انقباض مردمك چشم و ضعف در تنفس را تجربه كردند، متوجه شدند. GA، با فرمول ساختاري نشان داده شده در شکل 2-3 - به طور شیمیایی به عنوان ، N,N- دی متیل فسفروآمیدوسیانیدات[2]  شناخته می‌شود. یک مایع بدون رنگ متمايل به قهوه‌ای است. بخار آن نیز بی رنگ است.  GAوقتی که خالص نیست، ممکن است بوی ضعیف میوه‌ای داشته باشد. این تركيب حدوداً 30 برابر سمی‌تر از فسژن است که در جنگ جهانی اول استفاده شد. مانند دیگر عوامل G، اين تركيب به طور عمده از طریق دستگاه تنفسی وارد بدن مي‌شود.  GA حدوداً 20 بار پایدارتر از GB است، اما در ذخیره سازی پایدار نیست. در دماي 20 درجه سانتيگراد، فراريت آن 328 ميلي گرم بر متر مكعب است كه هنگام تغيير دما تا 30 درجه سانتيگراد به 858 ميلي گرم بر متر مكعب افزايش مي‌يابد(7).

عامل

فرمول مولکولی

CAS#

MW (amu)

فشار بخار (mmHg در 200C)

فراریت (mg/m3 در 200C)

دانسیته بخار

بو

IDLH (ppm)

LCt50 (mg-min/m3)a

ICt50 (mg-min/m3)a

GA

C5H11N2O2P

77-81-6

162.13

0.037

328

5.63

تا حدودی میوه مانند

0.03

400 (در حال استراحت)

300 (در حال استراحت)

GB

C4H10FO2P

107-44-8

140.10

2.10

16,091

4.86

-

0.03

100 (در حال استراحت)

75 (در حال استراحت)

GD

C7H16FO2P

96-64-0

182.12

0.4 (250C)

3,900 (250C)

6.33

کافور

0.008

70 (در حال فعالیت اندک)

در حدود GA و GB

GF

C7H14FO2P

329-99-7

180.2

0.044

438

6.2

-

0.03

-

-

VX

C11H26NO2PS

50782-69-9

267.38

0.0007

10.5 (250C)

9.2

-

0.002

100

50 (در حال استراحت)

سارين

دومين تركيب در گروه عوامل اعصاب ، سارین است كه همچنین با عنوان GB شناخته مي‌شود، اين تركيب در سال 1938 کشف شده است. فرمول ساختاری آن در شکل 1-3 همراه با نام شیمیایی آن آورده شده است. GB یک ارگانوفسفات قوی با سطح IDLH مشابه با GA در 03/0 ppm است. این مایع در دماي محيط بدون رنگ است و در حالت خالص تقریبا بدون بو است.  فراريت آن در دمای 20 درجه سانتیگراد 16091 میلی‌گرم بر متر مکعب است که بسیار بالاتر از GA است (328 میلی گرم بر متر مکعب). مولکول‌های GB به جای گروه -CN، در مولکول GA، دارای اتم فلورین (-F) هستند(7).

سومان و سیکلوسارین

پس از کشف GA و GB، سومان، که همچنین به عنوان GD شناخته مي‌شود، در سال 1944 کشف شد. كشف اين تركيب توسط شوروی سابق انجام گرفت که پس از آن نيز سومان تولید و ذخیره مي‌شد. مولکول‌های GD ممکن است در عرض چند دقیقه به سیستم عصبی مرکزی نفوذ كرده، از اينرو مي‌توان GD را سمی ترین عامل G دانست. GD همچنین در دماي محيط مايعي بي رنگ است که به شكل بخار بدون رنگ با بوی میوه‌ای تبخیر مي‌شود. سطح IDLH آن 008/0 ppm است که بسیار پایین‌تر از سایر عوامل G است. فراريت اين تركيب3900 میلی‌گرم بر متر مكعب در 25 درجه سانتیگراد است كه بسیار بالاتر از GA مي‌باشد. همانندGB، مولکول GD نيز شامل یک اتم فلوئور (-F) است. سیکلوسارين یا GF یک عامل G دیگر است که حاوی اتم فلوئور است. سطح IDLH آن 03/0 ppm است، فراريت GF  (438 میلی گرم بر متر مكعب) بالاتر از GA است، اما بسیار پایین‌تر از GB و GD مي باشد. مواد شیمیایی فوق الذكر عوامل G هستند که مولکول‌های آنها حاوی فسفر و یا گروه عاملي با یک فلوئور (-F) یا سیانید (-CN ) مي باشند. مولکول‌هاي گروه دیگری از عوامل اعصاب، عواملV، شامل هر دو اتم گوگرد و فسفر است(7).

VX  

VX، یاS-2-بیس-1-متیل آمینو اتیل اورتو اتیل متیل فسفونوتیولات[3]، تركيبي از گروه‌های ارگانوفسفات استري بوده که از جايگزيني 2-آمینواتان تیول‌ها مشتق شده است. دانشمندان روسي یک ترکیب کمی متفاوت S-(دی اتیل آمینو اتیل-اورتو اتیل ایزو بوتیل فسفونوتیولات[4] با فرمول مولکولی مشابه VX، به نام V-gas یا Vx را معرفي كردند. این ترکیبات در دهه 1950 کشف شدند كه سمي‌تر از ترکیبات کلاس G هستند. اين تركيبات فراريت بسیار کمتري دارند و از اينرو پایدارتر هستند اما در صورت مواجهه آسیبي كه به سيستم تنفسي وارد مي سازند نسبت به عوامل G كمتر تاثير كمتري دارند. علاوه بر مواجهه مستقیم با یک آئروسل فعال در مدت کوتاهی پس از انتشار، خطر اوليه از اين گروه از عوامل اعصاب، تماس با سطوح آلوده پس از استفاده از آئروسل‌ها مي‌باشد(7).

 

 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر

ساختار و مراکز

لینک های مرتبط

مجلات دانشگاه

تماس با ما

.کلیه حقــوق این وبسایت بــرای دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله محفوظ می باشد